ICD-11 vs DSM-5
Dwa systemy diagnostyczne, jedno zaburzenie – jak różnice klasyfikacyjne wpływają na diagnozę PTSD i C-PTSD
Skrócony przegląd obu systemów
| Cecha | ICD-11 (WHO) | DSM-5 (APA) |
|---|---|---|
| Wydawca | Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) | American Psychiatric Association |
| Rok wydania | 2019 (ICD-10: 1992) | 2013 (DSM-5-TR: 2022) |
| Zasięg | Globalny, standard WHO | USA, szeroko stosowany w badaniach |
| Polska | Oficjalny system (wdrażany ICD-11) | Używany w badaniach naukowych |
| PTSD | 6B40 | 309.81 / F43.10 |
| C-PTSD | 6B41 (odrębna diagnoza) | Brak odrębnej diagnozy |
PTSD w ICD-11 vs DSM-5
| Kryterium | ICD-11 PTSD (6B40) | DSM-5 PTSD (309.81) |
|---|---|---|
| Grupy objawów | 3 grupy: reeksperiencja, unikanie, hyperarousal | 4 grupy: intruzja, unikanie, negatywne zmiany poznawcze/nastroju, pobudzenie/reaktywność |
| Liczba objawów | Mniej, bardziej elastyczne kryteria | Bardziej szczegółowe, 20+ możliwych objawów |
| Czas trwania | Kilka tygodni po zdarzeniu | >1 miesiąc |
| Podtyp dysocjacyjny | Nie jako odrębny podtyp (C-PTSD obejmuje dysocjację) | Tak: PTSD z dissociative symptoms (depersonalizacja/derealizacja) |
| Złożona trauma | → Osobna diagnoza C-PTSD (6B41) | → PTSD lub współistniejące diagnozy |
C-PTSD w ICD-11: nowa kategoria
ICD-11: Złożony PTSD (6B41)
C-PTSD jest diagnozowane gdy: (1) spełnione są kryteria PTSD (6B40) PLUS (2) obecne są zaburzenia regulacji własnej (DSO – Disturbances in Self-Organization) we wszystkich trzech obszarach:
- Dysregulacja afektu: Trudność z regulacją emocji
- Negatywny obraz siebie: Chroniczny wstyd, poczucie bezwartościowości
- Zaburzenia relacyjne: Chroniczne trudności w budowaniu i utrzymaniu relacji
Dlaczego C-PTSD nie jest w DSM-5?
Decyzja APA (2013) była kontrowersyjna. Główne argumenty przeciw osobnej diagnoz C-PTSD w DSM-5:
- Obawa przed nadmiernym rozszerzeniem kategorii diagnostycznych
- Twierdzenie, że C-PTSD to PTSD + zaburzenia osobowości (BPD, NPD)
- Niewystarczające – według części recenzentów – dane psychometryczne w 2013 roku
ICD-11 (2019) oparła się na późniejszych, silniejszych danych (m.in. Cloitre et al., 2013; Brewin et al., 2017) potwierdzających odrębność C-PTSD jako encji nosologicznej.
Praktyczne implikacje dla pacjenta w Polsce
- Polska oficjalnie stosuje ICD – więc diagnoza C-PTSD (6B41) jest tu możliwa i prawidłowa.
- Jeśli terapeuta lub psychiatra mówi Ci „C-PTSD nie istnieje" – odnosi się do DSM-5, nie do obowiązującego w Polsce ICD-11.
- Diagnoza C-PTSD ma znaczenie praktyczne: wskazuje na potrzebę fazowego podejścia terapeutycznego (bezpieczeństwo → przetwarzanie → integracja) zamiast bezpośredniej ekspozycji.
- Dla świadczeń NFZ: aktualna refundacja bazuje na ICD-10. ICD-11 jest wdrażane stopniowo.
Dla specjalistów: Skala ICD-11 PTSD/CPTSD to ITQ (International Trauma Questionnaire, Cloitre et al., 2018) – dostępna bezpłatnie, walidowana w języku polskim.
Źródła naukowe
- WHO (2019). International Classification of Diseases, 11th Revision (ICD-11). World Health Organization.
- APA (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition (DSM-5). American Psychiatric Association.
- Cloitre, M., et al. (2013). Evidence for proposed ICD-11 PTSD and complex PTSD: A latent profile approach. European Journal of Psychotraumatology, 4(1), 20706.
- Brewin, C. R., et al. (2017). A review of current evidence regarding the ICD-11 proposals for diagnosing PTSD and complex PTSD. Clinical Psychology Review, 58, 1–15.
- Cloitre, M., et al. (2018). The International Trauma Questionnaire: Development of a self-report measure of ICD-11 PTSD and complex PTSD. Acta Psychiatrica Scandinavica, 138(6), 536–546.
Zweryfikowane merytorycznie przez zespół naukowy trauma.pl |
Ostatnia aktualizacja: